એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદનો માટેનું વિશેષ પ્રદર્શન, ‘એલ્યુમિનિયમ ભારત 2026’, આજે ગાંધીનગરના હેલિપેડ એક્ઝિબિશન સેન્ટર ખાતે ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું છે. ધ એલ્યુમિનિયમ એક્સટ્રુઝન મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ALEMAI) દ્વારા આયોજિત આ ઇવેન્ટમાં ભારતની એલ્યુમિનિયમ વેલ્યુ ચેઇનને એક સમાન મંચ પર લાવવામાં આવી છે. 26 થી 29 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ALUMEX INDIA 2026 ની સાથે યોજાઈ રહેલા આ ચાર દિવસીય પ્રદર્શનમાં એલ્યુમિનિયમ ઇકોસિસ્ટમના ઉત્પાદકો, રિસાયકલર્સ, ટેકનોલોજી પ્રદાતાઓ, ખરીદદારો, નીતિ નિર્માતાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય હિસ્સેદારો એકસાથે આવ્યા છે.
એલ્યુમિનિયમ ભારત-2026 30,000 ચોરસ મીટરથી વધુ વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. આ મેગા એક્ઝિબિશનમાં 500 થી વધુ પ્રદર્શકો ભાગ લઈ રહ્યા છે અને તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો તથા ઉદ્યોગ વ્યાવસાયિકો સહિત 50,000 થી વધુ મુલાકાતીઓ આવવાની અપેક્ષા છે. આ પ્લેટફોર્મ વ્યાપક એલ્યુમિનિયમ વેલ્યુ ચેઇનને આવરી લે છે, જેમાં પ્રાથમિક ઉત્પાદકો, એક્સટ્રુઝન અને રોલિંગ ઉત્પાદકો, રિસાયકલર્સ, ટેક્નોલોજી કંપનીઓ અને ડાઉનસ્ટ્રીમ ઉદ્યોગો ભાગ લઈ રહ્યા છે. બિઝનેસ મીટિંગ્સ, ટેક્નિકલ સત્રો અને ઇન્ડસ્ટ્રી ઇન્ટરેક્શન નવા ઉપયોગો, ટેક્નોલોજી ભાગીદારી, રોકાણની તકો અને ભારતમાં વધુ મૂલ્યવૃદ્ધિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.
આ પ્રદર્શન એવા સમયે યોજાઈ રહ્યું છે જ્યારે ઓટોમોટિવ અને ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી, રિન્યુએબલ એનર્જી, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કન્સ્ટ્રક્શન, ઇલેક્ટ્રિકલ અને એન્જિનિયરિંગ એપ્લિકેશન્સમાં એલ્યુમિનિયમની માંગ વિસ્તરી રહી છે. સાથે જ, વૈશ્વિક વ્યાપાર તણાવ, સપ્લાય-ચેઇનમાં વિક્ષેપો, ઉર્જાનો ઊંચો ખર્ચ અને કાચા માલના અસ્થિર ભાવો ઉત્પાદકો પર દબાણ વધારી રહ્યા છે. મધ્ય પૂર્વમાંથી એલ્યુમિનિયમ સપ્લાયમાં થતા વિક્ષેપને કારણે વૈશ્વિક ઉપલબ્ધતા પણ ઘટી છે, જ્યારે સતત ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો વચ્ચે તાજેતરમાં ક્રૂડના ભાવ બેરલ દીઠ $100 ની આસપાસ પહોંચી ગયા છે.
ભારત પાસે નોંધપાત્ર સ્થાનિક એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ છે, પરંતુ ડાઉનસ્ટ્રીમ સેગમેન્ટ હજુ પણ તેની સ્થાપિત ક્ષમતા કરતા ઓછી ક્ષમતા પર કામ કરી રહ્યું છે. ALEMAI ના જણાવ્યા અનુસાર, એલ્યુમિનિયમ એક્સટ્રુઝન ઉદ્યોગની વાર્ષિક સ્થાપિત ક્ષમતા આશરે 30 લાખ ટન છે, જ્યારે સ્થાનિક ઉત્પાદન હાલમાં 10-12 લાખ ટન જેટલું છે. તે જ સમયે, ડાઉનસ્ટ્રીમ એલ્યુમિનિયમની આયાત વર્ષે આશરે 12-15 લાખ ટન હોવાનો અંદાજ છે. ALEMAI માને છે કે ટેરિફ માળખાં, ઇનપુટ ખર્ચ અને અન્ય સ્પર્ધાત્મકતા સંબંધિત સમસ્યાઓનો ઉકેલ લાવીને ઉત્પાદકો હાલની ક્ષમતાનો વધુ અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરી શકે છે અને નવા રોકાણ માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરી શકે છે.
ડાઉનસ્ટ્રીમ ઉદ્યોગ માટે મુખ્ય ચિંતા કાચા માલની કિંમત છે. પ્રાથમિક એલ્યુમિનિયમ, જેમાં ઇંગોટ્સ (ingots) અને બિલેટ્સ (billets) સામેલ છે, તેના પર સ્ટાન્ડર્ડ બેઝિક કસ્ટમ ડ્યુટી 7.5% છે, જ્યારે એલ્યુમિનિયમ સ્ક્રેપ પર ઓછી બેઝિક ડ્યુટી લાગે છે. ડાઉનસ્ટ્રીમ MSME પર ઇનપુટ ખર્ચની અસરને ટાંકીને ઉદ્યોગ સંગઠનો ડ્યુટી માળખાને તર્કસંગત બનાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
ટેરિફનો મુદ્દો બદલાતા વૈશ્વિક વ્યાપાર વાતાવરણ સાથે પણ જોડાયેલો છે. ભારતીય ઉત્પાદકોને મુખ્ય ઇનપુટ્સ પર ડ્યુટીનો સામનો કરવો પડે છે, ત્યારે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ (FTA) હેઠળ અમુક ડાઉનસ્ટ્રીમ ઉત્પાદનો પ્રેફરન્શિયલ અથવા રિયાયતી દરે ભારતમાં પ્રવેશી શકે છે. ALEMAI એ આવા ટેરિફના તફાવતોની સમીક્ષા કરવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદકો વધુ સંતુલિત ધોરણે સ્પર્ધા કરી શકે તે સુનિશ્ચિત કરવા કડક નિયમો અને સુરક્ષાના પગલાંની માંગ કરી છે.
ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે બોલતા, ALEMAI ના પ્રમુખ, જિતેન્દ્ર ચોપરાએ જણાવ્યું હતું કે, “મૂલ્યવર્ધિત એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદનોમાં પોતાનું સ્થાન નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તારવા માટે ભારત પાસે સંસાધનો, ઉત્પાદન આધાર અને તકનીકી ક્ષમતાઓ છે. તાત્કાલિક તક એ છે કે પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ ક્ષમતાનો વધુ સારો ઉપયોગ કરવો અને નવા રોકાણ માટે યોગ્ય પરિસ્થિતિઓનું નિર્માણ કરવું. આજે, આપણો ઉદ્યોગ ઊંચા ઇનપુટ ખર્ચ, ટેરિફની અસમાનતા, ઉર્જા ખર્ચ અને આયાતી ડાઉનસ્ટ્રીમ ઉત્પાદનોની વધતી સ્પર્ધાનો સામનો કરી રહ્યો છે.”
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે “અમે વધુ સંતુલિત નીતિ માળખા અંગે સરકાર સાથે રચનાત્મક નીતિ સંવાદની માંગ કરી રહ્યા છીએ જે ક્ષમતાના ઉપયોગને સુધારવામાં, MSME ને સમર્થન આપવામાં, રોકાણ આકર્ષવામાં અને ભારતીય ઉત્પાદકોને વૈશ્વિક બજારોમાં વધુ અસરકારક રીતે સ્પર્ધા કરવામાં મદદ કરી શકે. એલ્યુમિનિયમ ભારત 2026 આ તકની આસપાસ ઉદ્યોગ, નીતિ નિર્માતાઓ અને વૈશ્વિક હિસ્સેદારોને એકસાથે લાવવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ છે.”
વેજલપુરના ધારાસભ્ય અમિત ઠાકરે જણાવ્યું હતું કે, “ભારતની ઉત્પાદન મહત્વાકાંક્ષાઓ એવા ઉદ્યોગોને મજબૂત કરવા પર નિર્ભર છે જે રોજગારીનું સર્જન કરે છે, નવીનતાને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને આર્થિક વૃદ્ધિમાં યોગદાન આપે છે. એલ્યુમિનિયમ ઉદ્યોગમાં, ખાસ કરીને ડાઉનસ્ટ્રીમ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં નોંધપાત્ર ક્ષમતા છે, જ્યાં ક્ષમતાનો બહેતર ઉપયોગ અને વધુ સ્થાનિક મૂલ્યવૃદ્ધિ MSME માટે નવી તકો ઊભી કરી શકે છે. એલ્યુમિનિયમ ભારત 2026 જેવા પ્લેટફોર્મ્સ ઉદ્યોગના હિસ્સેદારોને વર્તમાન પડકારોની ચર્ચા કરવા, ઉકેલો શોધવા અને ભવિષ્યના વિકાસ માટેની તકો ઓળખવા માટે એકસાથે લાવે છે.”
વૈશ્વિક બજાર પણ નોંધપાત્ર ફેરફારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. યુએસ (US) એલ્યુમિનિયમ પર 50% સેક્શન 232 ટેરિફ જાળવી રાખવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, જ્યારે ભૌગોલિક રાજકીય વિક્ષેપોએ સપ્લાય રૂટ, ઇન્વેન્ટરી અને પ્રાદેશિક પ્રીમિયમને અસર કરી છે.
ટ્રાન્સપોર્ટ, રિન્યુએબલ એનર્જી, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કન્સ્ટ્રક્શન અને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં એલ્યુમિનિયમની માંગ વધવાની અપેક્ષા સાથે, ALEMAI ભારત માટે તેની ડાઉનસ્ટ્રીમ ક્ષમતાઓને વિસ્તૃત કરવાનો નોંધપાત્ર અવકાશ જુએ છે. નીતિ આયોગ (NITI Aayog) ના તાજેતરના વેપાર વિશ્લેષણમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે 2025 માં ભારતે આશરે $6.8 બિલિયન એલ્યુમિનિયમ અને એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરી હતી જ્યારે આયાત આશરે $9.9 બિલિયન હતી, જેમાં મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનોની આયાતનો હિસ્સો વધી રહ્યો છે.
ALEMAI ચાર મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં પોલિસી અંગે માંગ કરી રહ્યું છે: કાચા માલ અને તૈયાર ઉત્પાદનોમાં ટેરિફને તર્કસંગત બનાવવું; ઊર્જા અને ધિરાણ ખર્ચ ઘટાડવાના પગલાં; મજબૂત સ્થાનિક વપરાશ અને મૂલ્યવર્ધિત એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદનો માટે માંગનું સર્જન; અને બદલાતા વૈશ્વિક વ્યાપાર અને ઉત્પાદન વલણો સાથે ભારતની એલ્યુમિનિયમ વ્યૂહરચનાનું વધુ સારું સંકલન.
આ નીતિગત એજન્ડા એલ્યુમિનિયમ ક્ષેત્ર માટે સરકારના વ્યાપક વિઝન સાથે સુસંગત છે. ‘એલ્યુમિનિયમ વિઝન’ સ્થાનિક મૂલ્યવૃદ્ધિ, રિસાયક્લિંગ, સંસાધન સુરક્ષા, લો-કાર્બન ટેક્નોલોજીઓ અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ તરીકે ઓળખે છે, જ્યારે ઉત્પાદન વિસ્તરણ અને ભારતના ઔદ્યોગિક વિકાસમાં આ ક્ષેત્રના યોગદાનને મજબૂત કરવા માટે લાંબા ગાળાનો રોડમેપ નિર્ધારિત કરે છે.
એલ્યુમિનિયમ ભારત 2026 આ ઇન્ડસ્ટ્રી-વાઇડ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને સમગ્ર વેલ્યુ ચેઇનમાં વધુ સહયોગને પ્રોત્સાહિત કરવા, ટેક્નોલોજીના સ્વીકારને પ્રોત્સાહન આપવા અને વધુ સ્પર્ધાત્મક સ્થાનિક એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમના વિકાસને સમર્થન આપવા માંગે છે.
